خسارت تأخیر تأدیه

در زندگی روزمره برای بسیاری از افراد پیش می آید که مبلغی پول را به دیگری قرض می‌دهند یا در نتیجه قراردادی مثلا فروش ملک و یا اموال دیگر خود از دیگری مقداری پول طلبکار می‌شوند. و اراده افراد به این تعلق گرفته که در یک زمان مشخصی این مقدار پول برگردانده شود. زیرا ارزش پول روز به روز در حال تغییر است و هر روز رو به افول است و بسیاری از اهداف انسانها و برنامه ریزی های مالی آنها مختل می شود.

خسارت تأخیر تأدیه راه حل قانونگذار برای حمایت از طلبکارانی می باشد که با توجه به نوسانات ارزش پول دچار ضرر های مالی فاحشی در نتیجه دیر برگرداندن مال می‌شوند.

در این مقاله به تعریف خسارت تأخیر تأدیه، مبنای محاسبه و روند عملی دریافت آن می پردازیم.

 

تعریف خسارت تأخیر تأدیه

مقصود از خسارت تأخیر تأدیه، موردی است که مربوط به پرداخت وجه نقد رایج باشد.

اگر کسی تعهد خود را در موعد مقرر انجام ندهد و درنتیجه این تأخیر متعهدله متضرر شود، متعهد باید خسارات ناشی از تأخیر را جبران کند که اگر تعهد مذکور وجه رایج باشد، آن را در اصطلاح (خسارت تأخیر تادیه) می‌گویند. در زبان حقوقدانان نیز واژه (خسارت تأخیر تادیه) در مواردی به کار می‌رود که موضوع تعهد، پرداخت وجه نقد رایج کشور باشد و اگر موضوع، تحویل کالا و خدمات یا پرداخت وجه نقد غیر رایج در کشور، مثل ارزهای بیگانه باشد، عنوان (خسارت ناشی از عدم انجام تعهد یا تأخیر در انجام تعهد) را به کار می‌برند.

مطابق نص ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی:

در دعاوی که موضوع آن دین و از نوع وجه رایگان بوده و با مطالبه داین و تمکن مدیون، مدیون امتناع از پرداخت نموده، در صورت تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت و پس از مطالبه طلبکار، دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می گردد محاسبه و مورد حکم قرار خواهد داد مگر این که طرفین به نحو دیگری مصالحه نمایند.

*  خسارت تأخیر تأدیه جزء خسارت دادرسی نیست و خواسته مستقلی محسوب می شود.

* خسارت تأخیر تأدیه چنانچه بدون تعیین مبلغ و همراه با دادخواست مطالبه شود هزینه دادرسی ندارد و اگر مستقلا مطالبه شود یا همراه دادخواست و با ذکر مبلغ مشخصی مطالبه شود هزینه دادرسی لازم دارد.

 

خسارت تأخیر تأدیه
خسارت تأخیر تأدیه

روند عملی دریافت خسارت تأخیر تأدیه

رکن ابتدایی هر دعوایی طرح دادخواست می باشد طبق ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی مدنی: شروع رسیدگی در دادگاه مستلزم تقدیم دادخواست می باشد. دادخواست به دفتر دادگاه صالح و در نقاطی كه دادگاه دارای شعب متعدد است به دفتر شعبه اول تسلیم می گردد (در حال حاضر به دفتر خدمات قضایی تقدیم می گردد) خواسته دعوای مطالبه خسارت حسب مورد ممکن است «تقاضای الزام خوانده یا خواندگان به پرداخت مبلغ مشخص به‌علاوه خسارت تأخیر تأدیه وجه از تاریخ … لغایت … به انضمام هزینه‌های دادرسی و حق‌الوکاله وکیل» باشد. در این دعوا خواهان باید تغییر شاخص سالانه قیمت کالاها را اثبات کند که برای این کار کافی است به نموداری که هر سال توسط بانک مرکزی ارائه می گردد استناد کند.

 

نمونه دادنامه مطالبه وجه چک و مطالبه خسارت تاخیر تادیه
نمونه دادنامه مطالبه وجه چک و مطالبه خسارت تاخیر تادیه

 

مبنای محاسبه خسارت تاخیر تادیه

بر مبنای نرخ تورم که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می شود، خسارت تاخیر از تاریخ مطالبه تا پرداخت محاسبه میگردد. نرخ تورم، مبنای محاسبه می باشد بدلیل اینکه مطالبه‌ی خسارت تاخیر به دلیل کاهش ارزش پول در طول زمان است.

نکته‌ی مهم دیگری که باید به آن توجه کرد این است که ممکن است دو طرف بدهکار و طلبکار در خصوص این خسارت با یکدیگر توافق کرده باشند در این صورت خسارت تاخیر طبق توافق آنها خواهد بود و نه طبق شاخص تورم.

 

شرایط دریافت خسارت دیرکرد از مدیون

۱)مطالبه طلبکار: برای دریافت این نوع خسارت دائن باید طلبش را مطالبه کند و صرف گذشتن مدت از سررسید دلیل بر این نمی شود که خسارت به طلب تعلق بگیرد. زیرا بدون مطالبه حق، امکان رسیدگی توسط مرجع قضائی وجود ندارد. برای این امر دائن باید ثابت کند که طلبش را مطالبه کرده است. مطالبه میتواند از طریق اظهارنامه،دادخواست، یا هر وسیله دیگری که از نظر قانون معتبر شناخته می شود انجام گردد.

۲)تمکن مدیون و خودداری از پرداخت: کسی که توانایی پرداخت ندارد و در اصطلاح معسر است امکان پرداخت دین اصلی را ندارد حال اجبار او به پرداخت اضافه دین وجیه به نظر نمی رسد. اما مدیونی که ملائت مالی دارد محکوم به خسارت می گردد، خواه نپرداختن عمدی باشد خواه سهوی.

۳)تغییر فاحش وجه نقد: تغییر فاحش به تورم در جامعه بستگی دارد. مطابق مفاد ماده ۴۱۷ ق.م. تغییری فاحش است که عرفاً قابل مسامحه نباشد و مابین فاصله سررسید یا مطالبه تا زمان پرداخت صورت گیرد.

۴)وجه بودن: موضوع هر تعهدی صرفا وجه نقد نمی باشد بلکه تعهد اعم است از انجام دادن کار یا ترک انجام کاری، انتقال کالا یا پول خسارت تاخیر تادیه فقط قسمت آخر را شامل می شود. یعنی فقط تعهدی را شامل می شود که موضوع آن وجه نقد باشد چنانچه طی یک قراردادی شخص ملزم شده باشد که در ساعت معین کاری انجام بدهد واز انجام کار سر باز زند نمی توان از تاریخ مشخص شده برای انجام عمل از او مبلغی تحت عنوان خسارت تاخیر تادیه مطالبه کرد.دلیل این امر نیز روشن است زیرا فقط وجه نقد است که در اثر تورم بی ارزش می شود.

در نهایت می توان گفت مطالب فوق، گزیده ای از ابهامات و مشکلات خسارت تاخیر تادیه و روند عملی آن می باشد که دارای پیچیدگی های بسیاری است، بنابراین ضمن مشاوره با وکیل و با بهره مندی از تجربیات و علم ایشان در پیشبرد دعوای حقوقی خویش گام مثبتی برداشته و از اتلاف وقت جلوگیری کنید.

 

جهت دریافت هرگونه مشاوره در زمینه مطالبه خسارت تأخیر تأدیه با ما تماس بگیرید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.