سفته و نکات آن

سفته و نکات آن

در معاملات روزمره حجم زیادی از تراکنش های مالی از طریق سفته که یک سند تجاری است و امتیازاتی در مقایسه با اسناد عادی دارد صورت می گیرد.

سفته از زمان های قدیم به دلیل خطرات انتقال پول و هم چنین گسترش روابط تجار و بازرگانان در داخل و خارج کشور رواج یافت. و می توان گفت که در کشور ما کم و بیش رایج است.

در این روزها مزایای زیاد سفته موجب شده است تا استقبال از آن روند رو به رشدی پیدا کند و در روابط تجاری اشخاص با یکدیگر مورد استفاده قرار گیرد.

سفته همانند چک و برات یک نوع وسیله پرداخت غیرپولی محسوب می شودکه مطابق آن، صادر کننده تعهد می نماید در تاریخ مشخصی و یا بدون تاریخ و به صورت عندالمطالبه، مبلغ معینی را در وجه حامل یا شخص معین و یا به حواله کرد آن شخص کارسازی نماید .

بدهکار با دادن سفته به طلبکار تعهد می کند که بدهی خود را در تاریخی معین بپردازد و اگر به تعهد خود عمل نکرد، طلبکار می تواند به دادگاه مراجعه کرده و با امتیازات پیش بینی شده در قانون، در مقام وصول طلب خود برآید.

از کاربردهای سفته می توان به وسیله پرداخت بودن، وسیله کسب اعتبار و وسیله تضمین تعهدات اشاره کرد.

به شخص صادر کننده سفته متعهد و به دریافت کننده سفته متعهدله گفته میشود.

سفته در ماهیت سند تجاری لازم‌الاجرایی است که صادرکننده آن تعهد می‌کند مبلغ معینی را در موعد معین یا عندالمطالبه به حامل این سند یا کسی که نامش در سفته ذکرشده پرداخت کند.

 

مشخصات ظاهری سفته

برای این که بتوان نام یک سند را بر سفته گذاشت، باید مشخصات ظاهری آن رعایت شود. در غیر این صورت سفته ای که امضا می شود مشمول مقررات سفته نخواهد بود.

*مبلغ اسمی که تعهد می شود باید به صورت حروف روی سفته نوشته شود و نباید از مبلغ اسمی آن بیشتر باشد و در واقع مبلغ اسمی، سقفی است برای تعهد در آن سند. برای صحت سفته نیاز است که تاریخ صدور قید شود.

سفته باید دارای مهر و امضا باشد و در صورت فقدان هیچ اثر حقوقی ندارد.  *

ویژگی دیگری که حائز اهمیت است گیرنده وجه می باشد که به سه حالت صادر می شود:*

الف) در وجه شخص معین

ب) به حواله کرد شخص معین

عبارت” به حواله کرد” به این معنی است که  یا وجه سفته  به شخص مشخصی  پرداخت شود (که در متن سفته  اسم او قید  گردیده است) یا به هر کسی که وی اعلام کرده است. عبارت ”به حواله کرد” در واقع به فرد این اختیار را می دهد که سفته  (طلب خود) را  به شخص دیگری منتقل نماید.

ج) وجه حامل

در این صورت مالک سفته کسی خواهد بود که آن را در دست دارد. چنانچه در سفته نام کسی که سفته به نفع او صادر می شود ذکر نشود، سفته در وجه حامل محسوب می شود.

ویژگی بعدی که باید به آن توجه شود این است که تاریخ پرداخت آن مشخص باشد. اگر تاریخ نوشته نشود، سفته مشخصات ظاهری خود را از دست می دهد و سندی عادی محسوب می گردد و دیگر یک سند تجاری نخواهد بود. در ضمن این امر می تواند دلیلی بر عندالمطالبه بودن آن باشد که شخص هر زمان که بخواهد می تواند اقدام به وصول آن کند.

 

تاریخ سفته

عند المطالبه: صادر کننده می تواند تاریخ چک را به شکل عندالمطالبه درج کند  که در اینصورت، هر زمان دارنده سفته بخواهد، می تواند آن را از بانک وصول کند.

به رویت : در صورتی که سند فاقد تاریخ پرداخت باشد، تاریخ رؤیت سفته، تاریخ پرداخت آن محسوب می شود.

به تاریخ معین: در اینصورت، فقط در تاریخ ذکر شده روی سفته می توان وجه آن را مطالبه نمود.

 

طبق نظریه مشورتی شماره ۳۱۴۲/۷ مورخ ۱۲/۸/۶۲ اداره حقوقی قوه قضائیه : مطالبه وجه سفته در سفته های عندالمطالبه زمانی تحقق می یابد که متعهد از نیت متعهدله برای مطالبه سفته مستحضر شود و این آگاهی وقتی قانونا محقق می شود که مراتب طبق ملاک ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی از طریق اظهارنامه رسمی به بدهکار ابلاغ شده باشد. بنابراین در سفته های مذکور نحوه مطالبه وجه سفته، ارسال اظهارنامه رسمی و زمان محاسبه واخواست تاریخ ابلاغ این اظهارنامه به بدهکار خواهد بود.

در صدور سفته رعایت نکردن موارد فوق باعث خروج سفته از زمره اسناد تجارتی می شود. این بدین معنا است که باید برای وصول آن مثل یک ورقه تعهد به پرداخت دین مدنی به دادگاه مراجعه کرد و خیلی از مزایا مثل مسئولیت تضامنی امضاء کنندگان سند را از دست می دهد. تضامنی بودن پرداخت بدین معناست که دارنده حق دارد برای وصول تمام مبلغ سند به هریک از امضا کنندگان رجوع کند و اگر مهلت های مذکور در قانون تجارت را به منظور واخواست رعایت کند، میتواند معادل مبلغ سند، اموال مسئول پرداخت آن را بدون پرداخت خسارت احتمالی توقیف کند.

برای اینکه دارنده سفته بتواند وجه خود را از هرکدام از ظهرنویس ها مطالبه نماید باید ظرف یک سال از تاریخ واخواست عدم تأدیه، دادخواست خود را به دادگاه ارائه دهد، زیرا اگر دارنده سفته به این وظیفه قانونی عمل نکند، دعوی او علیه ظهرنویس‌ها پذیرفته نمی‌شود.

 مکان تأدیه نیز باید در سفته ذکر شود ولی  مطابق ماده ۳۰۸، از مندرجات ضروری سفته محسوب نمی شود و عدم ذکر آن منجر به ازبین رفتن اعتبار سفته نمی شود.

 تمبر مالیاتی هزینه ای است که بابت خرید هر برگ سفته باید پرداخت کرد و نرخ آن بر حسب مبلغ اسمی هر سفته متفاوت است.

 

پشت نویسی سفته

پشت نویسی یا به اصطلاح ظهرنویسی شیوه رایج در اسناد تجاری محسوب می شود و به ۳ صورت امکان پذیر می باشد:

بابت ضمانت: یکی از کاربردهای ظهر نویسی سفته بابت ضمانت می باشد. به این صورت که شخص ثالثی پرداخت سفته را تضمین می نماید تا در صورت عدم پرداخت آن در موعد مقرر، دارنده بتواند به آن شخص یا اشخاص مراجعه بنماید. مانند گرفتن وام و… .

بابت انتقال: ظهرنویسی طریقه انتقال حقوق سفته می باشد. بنابراین علاوه بر اینکه مالکیت سفته به دیگری منتقل می شود، کلیه حقوقی که از سفته ناشی می شود نیز از جمله طلب، ضمانت و… را به انتقال گیرنده واگذار می شود.

بابت وکالت: ظهرنویسی به عنوان وکالت که ظهرنویسی برای وصول نیز نامیده می شود، عبارتست از اینکه دارنده سفته بدون آنکه مالکیت آن را به دیگری منتقل نماید، با پشت نویسی شخص دیگری را مأمور می کند که وجه آن را در سررسید از صادر کننده دریافت نماید.

 

برای وصول سفته و شکایت از سفته باید چه کرد

ممکن است مبلغ تعهد شده، با رسیدن موعد مقرر پرداخت نشود. در این صورت اگر دارنده سفته هستید، باید تا ۱۰ روز بعد از تاریخ سررسید، سفته را واخواست کنید.

برای این کار باید واخواستنامه‌ای تنظیم و به دادگاه رسیدگی‌کننده به امور حقوقی تقدیم کنید. واخواستنامه چاپی را می‌توان از دادگاه و یا حتی از بانک‌ها تهیه کرد. در واخواست رونوشت کامل سفته نوشته می‌شود و دستور پرداخت وجه سفته که به وسیله دادگاه انجام می‌گیرد، قید می شود.

در تنظیم واخواستنامه باید یک رونوشت کامل از موارد امضا شده، بنویسید و با استفاده از کاربن آن را در ۳نسخه مشابه تنظیم کنید. بعد از تهیه و چسباندن تمبر به واخواست خود، دادگاه دستور می‌دهد که این برگه توسط مامور اجرا به صادرکننده سفته ابلاغ شود.

واخواست سفته برای بهره مندی از مزایای اسناد تجاری  از جمله  خسارت تاخیر تادیه و توقیف اموال قبل از صدور حکم و سایر مزایای تجاری لازم  است.

برای وصول وجه سفته می توان از دو طریق اقدام کرد:

۱) از طریق اجرای اسناد رسمی: در صورتی که دارنده به وظایف قانونی خود عمل کرده باشد، می‌تواند علیه صادرکننده، پشت‌نویس و ضامن به اجرای اسناد رسمی واقع در اداره ثبت مراجعه  و توقیف اموال اشخاص مذکور و وصول طلب خود را درخواست کند.

۲) از طریق مراجع قضایی دادگستری: در خصوص اجرا گذاشتن سفته باید در نظر داشت که دارنده سفته با تقدیم دادخواست حقوقی علیه یک یا تمام مسوولان سند تجاری اقامه دعوی می‌کند و در صورتی که به محکومیت قطعی صادرکننده منجر شود و اموالی از محکوم تحصیل نشود، می‌تواند به استناد قانون نحوه اجرای محکومیت‌‌های مالی، بازداشت شخص محکوم را تقاضا کند.

 

آیا می توان خسارت تأخیر تأدیه سفته را مطالبه نمود؟

برای مطالبه خسارت تأخیر تأدیه وجود سه شرط لازم است :

۱) مطالبه دارنده سفته

۲) توانایی مالی صادر کننده و امتناع وی از پرداخت وجه سفته

۳)تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه

میزان خسارت طبق نرخ سالانه توسط بانک مرکزی اعلام می شود.*

مبدأ محاسبه میزان خسارت تأخیر تأدیه، زمان مطالبه وجه سفته می باشد.*

 

سفته استخدام

امروزه گرفتن سفته حین استخدام تحت عنوان ضمانت و جهت حسن انجام کار بسیار شایع می باشد. بیشتر شرکت ها و پیمانکاران به هنگام انعقاد قرارداد کار شرایطی را پیش روی متقاضیان و کارگران قرار می دهند. یکی از این شرایط که وجه اشتراک میان اکثر کارفرمایان محسوب می شود، معرفی ضامن معتبر و یا دادن چک یا سفته به کارفرما تحت عنوان ضمانت کار یا ضمانت حسن انجام کار است. یکی از نگرانی هایی که در مورد این گونه سفته ها وجود دارد راجع به وصول این سفته ها می‌باشد. در این خصوص باید گفت که چون این سفته ها اصولا بابت پرداخت، صادر نمی شوند و هدف از صدور آن ها انجام درست تعهد می باشد لذا اصل بر اینست که کارفرما نمی تواند وجه آن را وصول نماید مگر آنکه ثابت نماید، کارگر در انجام تعهد خود کوتاهی و قصور ورزیده است.

در صورتی که کارفرما سفته ای را که بابت ضمانت از کارگر دریافت نموده است پس از پایان قرارداد کار آن را به کارگر پس ندهد و یا بدون هیچ دلیل قانونی سفته را به اجرا بگذارد، عملا مرتکب کاری کاملا غیر قانونی شده است. در این صورت کارگر باید اول اظهارنامه قانونی را ارسال کند و سپس این جرم خیانت در امانت را در دادسرا مطرح نماید.

کارگر برای اثبات این جرم باید نشان دهد که سفته صرفا بابت حسن انجام کار و حصول اطمینان کارفرما بوده و یا اگر نتواند سند کتبی به دادسرا ارائه دهد می­تواند از شاهد استفاده نماید. بدین ترتیب از وصول سفته جلوگیری به عمل خواهد آمد.

 

تفاوت چک و سفته

سفته همان وظیفه عرفی چک را به عهده دارد اما به مرور زمان در معاملات چک جای هر سند دیگری را گرفت؛ چراکه برای تعهد پرداخت پول در آینده نیاز به وجود ضمانتی برای اجرای تعهد است.

– مزیت اصلی سفته نسبت به چک، دسترسی و تهیه سریع و آسان آن می باشد بطوریکه با پرداخت مبلغ اندکی به عنوان مالیات، صاحب یک برگ سفته خواهید شد. برخلاف چک که دریافت آن از بانک، شرایط خاصی دارد. از جمله داشتن حساب جاری با گردش مالی مناسب و همچنین عدم سوء سابقه چک برگشتی، عدم بدهی بانکی و…

– چک جنبه کیفری دارد ولی سفته حقوقی است. به این معنا که صدور چک بلامحل در شرایطی جرم است ولی عدم پرداخت سفته در سر رسید مطلقاً جرم نیست. البته طرح دعوای سفته در دادگاه حقوقی در نهایت منجر به حکم جلب صادر کننده سفته می شود ولی این حکم جلب و بازداشت بدهکار، سوپیشینه کیفری برای او محسوب نمی شود و آثار حکم کیفری چک را ندارد.

_ چک بدون اخذ گواهی عدم پرداخت از بانک (به اصطلاح واخواست) و بدون برگشت زدن، قابل طرح دعوا و مطالبه در دادگاه نیست. یعنی با چک خالی نمی توان طرح دعوا کرد و حتما باید گواهی عدم پرداخت چک هم ضمیمه دادخواست باشد ولی سفته بدون واخواست کردن آن نیز در دادگاه قابل مطالبه است.

_ با استناد به چک و گواهی عدم پرداخت آن می توانید بدون واریز خسارت احتمالی به صندوق دادگستری، اموال بدهکار را توقیف کنید ولی در مورد سفته حتما باید آن را واخواست کنید تا بتوانید از این مزیت استفاده نمایید.

_ در رابطه با چک درصورتی‌که دارنده به بانک مراجعه نماید و مبلغ مذکور در حساب فرد وجود نداشته باشد، بانک با دریافت مبلغی بسیار اندک گواهی عدم پرداخت صادر می‌نماید؛ اما در رابطه با سفته باید گفت هزینه‌ی واخواست آن برابر ۲ درصد مبلغ آن است. بنابراین اگر شما سفته‌ای به مبلغ ده میلیون تومان را واخواست نمایید باید دویست هزار تومان بابت واخواست آن بپردازید. علاوه بر آن برای واخواست باید به اداره‌ی مربوطه در دادگستری مراجعه کرد و برای این کار فقط ۱۰ روز از تاریخ سررسید فرصت دارید.

_ با توجه به اینکه عدم پرداخت وجه سفته جرم نیست بنابراین موجب مجازات نیز نخواهد بود. همچنین هیچ‌یک از بانک‌ها نمی‌توانند به دلیل عدم پرداخت وجه سفته به شخص سفته جدید ندهند. بنابراین برخلاف چک که برگشت خوردن آن موجب می‌شود صاحب حساب حتی در بانک‌های دیگر نیز قادر به دریافت دسته چک نباشد، سفته چنین شرایطی ندارد.

_ یکی دیگر از تفاوت‌های این دو سند تجاری در تاریخ‌هایی است که روی آن‌ها وارد می‌شود. در سفته دو تاریخ وارد می‌شود یکی تاریخ صدور و یکی دیگر تاریخ پرداخت؛ اما در چک یک تاریخ نوشته می‌شود.

_ برخلاف چک که نوشتن مبلغ موردنظر بر روی آن کاملاً در اختیار صادرکننده است، مبلغ هر سفته بسته به تمبر روی آن سقف خاصی دارد. اگر مبلغ ذکرشده روی سفته تا ده میلیون تومان باشد، متعهد نمی‌تواند بالاتر از این مبلغ را در آن ذکر کند.

_ سفته نیز مانند چک با پشت نویسی منتقل می شود. حتماً هنگامی‌که از کسی سفته یا چکی دریافت می‌کنید از وی بخواهید که پشت آن را امضا کند و حتی‌الامکان نام خود را نیز در ذیل آن ذکر نماید. این کار موجب می‌شود درصورتی‌که وجه چک یا سفته پرداخت نشد، بتوانید وجه آن را علاوه بر صادر‌کننده از پشت‌نویس نیز دریافت کنید. حتی اگر چنین قصدی ندارید، باید از طرف مقابل بخواهید پشت چک را امضا کند؛ در غیر اینصورت در صورت جعلی یا سرقتی بودن چک نمی‌توانید اثبات کنید که آن سند را از چه کسی دریافت نموده‌اید.

سفته و نکات آن
سفته و نکات آن

شرایط طرح دعوای استرداد لاشه سفته

جهت طرح دعوا استردادلاشه سفته صادر کننده می تواند ابتدائا ازطریق اظهارنامه به شخص حقیقی یا حقوقی که سفته در دست دارداخطارنماید تانسبت به استرداد سفته در مهلت مقرر اقدام نماید درصورتی که از استردادخوداری نمود،بعداز انقضای مدتی که در اظهارنامه برای استرداد تعیین شده،صادر کننده می تواند دادخواست حقوقی مطرح نماید یا در صورت به وجود آمدن شرایط ارکان جرم خیانت در امانت برای شکایت کیفری علیه دارنده اقدام نماید وعلیه ایشان دادخواست ابطال سفته رانیز مطرح نماید.

 

دعوای استرداد لاشه سفته را باید در کجا اقامه نمود؟

از آنجا که دعوای استرداد سفته یک دعوای مالی می باشد دارنده برای اقامه آن باید هزینه دادرسی را مطابق دعاوی مالی که معادل مبلغ خواسته می باشد بپردازد حال چنانچه مبلغ خواسته بیست میلیون ریال یا کمتر باشد درشورای حل اختلاف مطرح گردد و چنانچه بیشتراز بیست میلیون ریال باشد در دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده طرف مقابل و یا دادگاه محل پرداخت تعهد اقامه گردد.

در نهایت می توان گفت مطالب فوق، گزیده ای از ابهامات و مشکلات سفته و نحوه وصول آن می باشد که دارای پیچیدگی های بسیاری است، بنابراین ضمن مشاوره با وکیل و با بهره مندی از تجربیات و علم ایشان در پیشبرد دعوای حقوقی خویش گام مثبتی برداشته و از اتلاف وقت جلوگیری کنید.

جهت دریافت اطلاعات بیشتر در زمینه سفته و وصول آن با ما تماس بگیرید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.